ISSUE 14 ประจำเดือน มีนาคม2565

เดือนมีนาคม 2565 เป็นเดือนแห่งความร้อนแรง เนื่องด้วยสภาพอากาศเข้าสู่ฤดูร้อนอย่างเต็มตัวแล้ว จึงทำให้อากาศร้อนอบอ้าว แต่พวกเราชาวนักบัญชีก็มีงานร้อนเช่นกัน ก็คือการนำส่งงบการเงินประจำปี นอกเหนือจากเรื่องงบการเงิน ปัจจุบันวิชาชีพบัญชีอาจจะเข้าไปมีส่วนร่วมในการคลี่คลายคดีความและแก้ไขข้อพิพาทต่าง ๆ C&A Insights ฉบับที่ 14 เดือนมีนาคม พ.ศ. 2565 จึงขอนำเสนอบทความเรื่อง ทำความรู้จักการบัญชี นิติวิทยา หรือ Forensic Accounting ว่าคืออะไร นักบัญชีนิติวิทยามีบทบาทอย่างไร การบัญชีนิติวิทยา คือ การนำทฤษฎีหลักการทางบัญชีและทักษะการสืบสวนไปวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อแก้ไขปัญหาผลกระทบทางการเงินให้เป็นไปตามมาตรฐานข้อกำหนดทางกฎหมาย โดยการสอบสวนและวิเคราะห์ให้ครอบคลุมถึงข้อกฎหมายหรือกฎระเบียบ ต่าง ๆ ตามขอบเขตอำนาจที่ศาลและกฎหมายควบคุมไปจนถึงเกิดคดีความในที่สุด การบัญชีนิติวิทยา มีลักษณะสำคัญ 2 ประการ คือ 1) การให้การสนับสนุนฟ้องร้องคดี ซึ่งเป็นการรวบรวมวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อสนับสนุนการดำเนินคดีในชั้นศาล และ 2) การบัญชีเชิงสืบสวน เป็นการสืบสวนกรณีที่คาดว่ามีการทุจริตเกิดขึ้นแต่ไม่มีหลักฐานแน่ชัด เน้นการสืบสวนเพื่อหาพยานหลักฐานทางการบัญชีและ

ทำความรู้จักการบัญชี นิติวิทยา <Forensic Accounting>

การเงินที่เกี่ยวข้องเพื่อประกอบข้อกล่าวหาที่มีต่อจำเลย โดยในประเทศไทยคำว่า Forensic Accounting ยังไม่มีการกำหนดชื่อเป็นภาษาไทยอย่างเป็นทางการ จึงอาจเรียกชื่อแตกต่างกันออกไป เช่น การบัญชีนิติวิทยา การบัญชีสืบสวน การบัญชีนิติเวชศาสตร์ การบัญชีนิติเวช เป็นต้น การบัญชีนิติวิทยา ครอบคลุมศาสตร์ด้านการบัญชี การตรวจสอบ และความรู้ทางด้าน

บทบาทหน้าที่ของนักบัญชีนิติวิทยา มีหลายด้าน ดังนี้ 1. ปฏิบัติงานเพื่อค้นหาหลักฐานและข้อเท็จจริงตามลักษณะงานที่ได้รับมอบหมายในสถานการณ์นั้น ๆ โดยอาจทำงานร่วมกับผู้บริหารในฐานะผู้สนับสนุนงานบริหาร เช่น สืบสวนสินค้าขาดหายจากบัญชี การแก้ไขปัญหาทางบัญชีและการเงิน เป็นต้น 2. นักบัญชีนิติวิทยามีส่วนช่วยผู้บริหารในการสอบทานการปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับต่าง ๆ เพื่อพิจารณาถึงความเป็นไปได้ที่กิจการอาจไม่ปฏิบัติตามกฎหมายและข้อบังคับเหล่านั้น 3. นักบัญชีนิติวิทยาอาจเข้าไปมีส่วนร่วมในหน่วยงานภาครัฐ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับการสอบทานการปฏิบัติงานตามเกณฑ์ข้อบังคับ เช่น การสอบทานการปฏิบัติตามกฎเกณฑ์หรือข้อบังคับของหน่วยงานต่าง ๆ ตามโครงการเงินอุดหนุนรัฐบาล 4. เป็นที่ปรึกษาแก่นักกฎหมายหรือทนายความเกี่ยวกับการฟ้องร้องดำเนินคดีความทางกฎหมาย โดยเฉพาะเรื่องที่เกี่ยวกับการบัญชี ภาษีอากร การควบคุมภายใน เป็นต้น 5. มีบทบาทในการสอบทานระบบการควบคุมภายในเพิ่มเติมจากหน่วยงานตรวจสอบภายใน เพื่อให้เกิดความมั่นใจในระบบมากยิ่งขึ้น 6. มีบทบาทในการให้คำปรึกษาแก่เจ้าหนี้ ลูกหนี้ และบุคคลที่เกี่ยวข้องกับกิจการที่ล้มละลาย หรือกิจการที่กำลังประสบปัญหาทาง

การเงิน เพื่อให้คำแนะนำถึงกลยุทธ์ หรือวิธีปฏิบัติเพื่อให้เป็นไปตามกฎหมาย เช่น วิเคราะห์รายการระหว่างบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้องกัน การสอบทานสถานะการเงินของกิจการที่ล้มละลาย เป็นต้น 7. มีบทบาทในฐานะพยานผู้เชี่ยวชาญในศาล (Expert Witness) โดยอาศัยความรู้และทักษะทางวิชาชีพที่มีในการนำเสนอข้อมูลหลักการและวิธีปฏิบัติทางวิชาชีพแก่ผู้พิพากษา เพื่อใช้ในการพิจารณาคดี 8. มีบทบาทเป็นผู้ช่วยทนายความในการค้นหาข้อมูล หรือเอกสารที่สำคัญที่ต้องใช้ในชั้นศาล โดยเป็นผู้สืบหาข้อมูลธุรกิจจากอุตสาหกรรม 9. มีบทบาทในการสอบทาน ความสมเหตุสมผลของข้อมูลที่ใช้ใน

การขอรับเงินประกัน (Insurance Claim) หรือคำนวณผลเสียหายที่เกิดขึ้นเป็นตัวเงินให้กับบริษัทประกันภัย เป็นต้น นอกจากนี้ นักบัญชีนิติวิทยา ควรจะมีคุณลักษณะและทักษะที่จำเป็น ดังนี้ 1. มีความรู้เรื่องการทุจริต 2. มีทักษะด้านการสอบสวน 3. มีความรู้เกี่ยวกับหลักกฎหมาย 4. มีความรู้เกี่ยวกับกฎของหลักฐาน 5. มีความรู้เกี่ยวกับธุรกิจที่เข้าในสืบสวน 6. มีทักษะการติดต่อสื่อสาร และ 7. มีทักษะทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศ

ที่มา : การบัญชีนิติวิทยา Forensic Accounting : องค์ความรู้เชิงบูรณาการสู่ยุคดิจิทัล โดย ผศ. สมชาย ศุภธาดา