ISSUE 35 ประจำเดือน เมษายน - มิถุนายน 2568

C&A Insights ฉบับที่ 35 เดือน เมษายน - มิถุนายน พ.ศ. 2568 นำเสนอเรื่องการเปิดเผยข้อตกลงทางการเงินของผู้ขาย (Supplier Finance Arrangements) ภายใต้การแก้ไข TAS 7 และ TFRS 7 ในเดือนพฤษภาคม 2023 คณะกรรมการกำหนดมาตรฐานการบัญชีระหว่างประเทศ (IASB) ได้ออกการแก้ไขมาตรฐาน IAS 7 "งบกระแสเงินสด" และ IFRS 7 "การเปิดเผยข้อมูลเครื่องมือทางการเงิน" เพื่อกำหนดให้กิจการต้องเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับการจัดหาเงินทุนให้ซัพพลายเออร์ (Supplier Finance Arrangements) โดยมีผลบังคับใช้สำหรับงวดบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2024 เป็นต้นไป การแก้ไขครั้งนี้มีเป้าหมายเพื่อให้ผู้ใช้งบการเงินสามารถเข้าใจผลกระทบของข้อตกลงเหล่านี้ต่อหนี้สิน กระแสเงินสด และความเสี่ยงด้านสภาพคล่องของกิจการได้ชัดเจนมากยิ่งขึ้น ในประเทศไทย สภาวิชาชีพบัญชี ได้ประกาศใช้มาตรฐานการรายงานทางการเงินฉบับปรับปรุง ได้แก่ TAS 7 "งบกระแสเงินสด" และ TFRS 7 "การเปิดเผยข้อมูลเครื่องมือทางการเงิน" โดยให้มีผลบังคับใช้สำหรับงบการเงินที่มีรอบระยะเวลาบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2568 เป็นต้นไป ซึ่ง

การเปิดเผยข้อตกลงทางการเงินของผู้ขาย (Supplier Finance Arrangements) ภายใต้การแก้ไข TAS 7 และ TFRS 7

เป็นการปรับปรุงเนื้อหาสาระของการแก้ไขตาม IFRS Supplier Finance Arrangement คือ ข้อตกลงที่กิจการตกลงกับผู้ให้บริการทางการเงิน (เช่น ธนาคารหรือสถาบันการเงิน) ให้ชำระเงินให้แก่ ซัพพลายเออร์ (ผู้ขาย) แทนกิจการ โดยกิจการจะชำระคืนแก่ผู้ให้บริการทางการเงินในภายหลัง ตามเงื่อนไขที่ตกลงกันข้อตกลงนี้มักถูกเรียกใน

ภาคปฏิบัติว่า reverse factoring หรือ payables financing ตัวอย่างประกอบความเข้าใจ - บริษัท ABC ซื้อวัตถุดิบจากบริษัท XYZ เป็นจำนวนเงิน 5,000,000 บาท โดยตกลงให้ธนาคาร DEF ชำระเงินให้บริษัท XYZ แทนในวันที่ 30 เมษายน 25x1 และบริษัท ABC จะชำระคืนให้แก่ธนาคารในวันที่ 30 มิถุนายน 25x1 โดยมีดอกเบี้ย ร้อยละ 5 ต่อปี

การแสดงในงบแสดงฐานะการเงิน

รายการ

แนวปฏิบัติก่อนการแก้ไข

แนวปฏิบัติหลังการแก้ไข

เจ้าหนี้การค้า (Trade Payables)

5,000,000 บาท

-

เจ้าหนี้จากการจัดหาเงินทุน (Finance Payables)

ไม่แสดงแยกต่างหาก

5,000,000 บาท

ดอกเบี้ยค้างจ่าย (Accrued Interest)

อาจไม่แสดงชัดเจน

แสดงเป็นดอกเบี้ยค้างจ่าย ณ สิ้นงวด

หมายเหตุประกอบงบการเงิน

ไม่มีข้อมูลเฉพาะที่ต้องเปิดเผย

ต้องเปิดเผยรายละเอียดของข้อตกลงดังกล่าว

ตัวอย่างการเปิดเผยข้อมูล บริษัทมีข้อตกลงกับธนาคาร DEF เพื่อให้ชำระเงินแก่ผู้ขายรายหนึ่งเป็นจำนวนเงิน 5,000,000 บาท แทนบริษัทในวันที่ 30 เมษายน 25x1 โดยบริษัทจะชำระคืนในวันที่ 30 มิถุนายน 25x1 (กำหนดอัตราร้อยละ 5 ต่อปี) การกระทบต่อกระแสเงินสด ก่อนการแก้ไข TAS 7 ข้อตกลงลักษณะนี้อาจทำให้กิจการบันทึกหนี้สินเป็นเจ้าหนี้การค้าตามปกติ เมื่อกิจการชำระเงินคืนให้แก่ธนาคาร กระแสเงินสดส่วนนี้จึงถูกรวมใน "กิจกรรมดำเนินงาน" ซึ่งอาจทำให้ภาพรวมของกระแสเงินสดดูดีเกินความเป็นจริง หลังการแก้ไข หากข้อตกลงมีลักษณะเป็นการกู้ยืมโดยพฤตินัย เงินสดที่ชำระคืนให้แก่ธนาคารอาจต้องจัดประเภทเป็น "กระแสเงินสดจากกิจกรรมจัดหาเงิน" แทน พร้อมทั้งเปิดเผยข้อมูลให้ชัดเจนในหมายเหตุประกอบลดโอกาสในการใช้ดุลยพินิจของฝ่ายจัดการในการบิดเบือนงบการเงิน

รายการเกี่ยวข้อง

ก่อนการแก้ไข (Operating)

หลังการแก้ไข (Financing)

ธนาคารจ่ายเงินสดให้ผู้ขายแทนกิจการ

ไม่มีการบันทึก

ไม่เกิดกระแสเงินสด ณ วันนั้น

เงินสดชำระคืนธนาคาร

จัดเป็นกิจกรรมดำเนินงาน (Operating)

จัดเป็นกิจกรรมจัดหาเงิน (Financing)

ข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูล กิจการต้องเปิดเผยข้อมูลอย่างน้อยในประเด็นต่อไปนี้ ✅ ลักษณะและเงื่อนไขของข้อตกลง เช่น คู่สัญญา วันที่จ่ายเงิน เงื่อนไขการชำระคืน ✅ ข้อมูลเชิงปริมาณเกี่ยวกับหนี้สิน ณ ต้นงวดและปลายงวด ✅ การเปลี่ยนแปลงที่ไม่ใช่เงินสด เช่น การเปลี่ยนประเภทหนี้สิน ✅ ผลกระทบต่อกระแสเงินสดและสภาพคล่อง ✅ การจัดกลุ่มหนี้สิน หากข้อตกลงมีลักษณะเหมือนกันสามารถรวมกลุ่มเปิดเผยได้ หากแตกต่างกันต้องแยกรายการ ในบริบทของ TFRS 7 ข้อตกลงดังกล่าวยังต้องรวมในข้อมูลความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง (Liquidity Risk Disclosure) ที่เปิดเผยเชิงปริมาณ สรุป ก่อนการแก้ไข TAS 7 และ TFRS 7 หลายกิจการที่มีข้อตกลงแบบ Supplier Finance Arrangements (เช่น reverse factoring) มักจะยังคงแสดงยอดหนี้ไว้ในบัญชี “เจ้าหนี้การค้า” โดยไม่ได้แยกเป็น “เงินกู้ยืมหรือหนี้สินทางการเงิน” แม้ว่าจะมีธนาคารหรือบุคคลที่สามเข้ามาจ่ายเงินให้ผู้ขายแทนกิจการไปแล้ว สาเหตุเกิดจาก สัญญากับผู้ขายยังคงเหมือนเดิม โดยที่กิจการไม่ได้ทำสัญญากู้โดยตรงกับธนาคารในรูปแบบปกติ หรือกิจการมองว่าธนาคารเป็นเพียงตัวกลางการจ่ายเงิน ถึงแม้ว่า Supplier Finance Arrangements เป็นเครื่องมือทางการเงินที่ช่วยให้กิจการบริหารเงินทุนหมุนเวียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ อย่างไรก็ดี การที่บุคคลที่สามเข้ามาชำระหนี้แทน อาจทำให้สถานะกระแสเงินสดของกิจการดูดีเกินจริงหากไม่มีการเปิดเผยที่เหมาะสม ดังนั้น กิจการยังคงต้องแสดงหนี้ที่เกิดจาก Supplier Finance เป็นหนี้สินทางการเงิน (financial Liability) หากข้อตกลงนั้นเข้าข่ายเป็นการกู้ยืมโดยพฤตินัย และจะต้องเปิดเผยข้อมูลที่เกี่ยวข้องในหมายเหตุประกอบงบการเงินอย่างชัดเจน ทั้งในด้านลักษณะของข้อตกลง ผลกระทบทางการเงิน และความเสี่ยงด้านสภาพคล่องที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ผู้ใช้งบการเงินได้รับข้อมูลที่ถูกต้อง โปร่งใส และเป็นธรรมที่ช่วยให้กิจการบริหารเงินทุนหมุนเวียนได้อย่างมีประสิทธิภาพ ที่มา : มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 7 เรื่อง งบกระแสเงินสด (https://eservice.tfac.or.th/get\_file/index.php?file=TAS\_7\_revised\_2568.pdf) มาตรฐานการรายงานทางการเงิน ฉบับที่ 7 เรื่อง การเปิดเผยข้อมูลเครื่องมือทางการเงิน (https://eservice.tfac.or.th/get\_file/index.php?file=TFRS\_7\_revised\_2568.pdf)