ISSUE 37 ประจำเดือน ตุลาคม - ธันวาคม 2568

C&A Insights ฉบับที่ 37 เดือน ตุลาคม - ธันวาคม พ.ศ. 2568 นำเสนอเรื่อง MPMs: ตีกรอบมุมมองใหม่ของฝ่ายบริหารภายใต้ IFRS 18เมื่อการเล่าเรื่องผลการดำเนินงาน…ต้องชัด โปร่งใส และตรวจสอบได้ ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา องค์กรจำนวนมากต่างใช้ “ตัวชี้วัดที่ปรับแต่งแล้ว” เพื่อสื่อผลการดำเนินงานในมุมที่ต้องการสะท้อนกลยุทธ์ที่แท้จริง เช่น Adjusted Profit, Adjusted Operating Profit, หรือแม้แต่ Adjusted EBITDA ซึ่งผู้บริหารเชื่อว่าสามารถให้ภาพความสามารถในการทำกำไรที่ชัดเจนกว่า แต่สำหรับผู้ใช้งบการเงินคำถามสำคัญกลับเกิดขึ้นเสมอว่า - ตัวเลขนี้ปรับอะไรออก? - ปรับทำไม? - ปีนี้คำนวณเหมือนปีก่อนหรือไม่? ช่องว่างนี้คือคำตอบว่าเหตุใด IFRS 18 จึงเข้ามาเปลี่ยนเกมการสื่อสารข้อมูลผลการดำเนินงานขององค์กร โดยนำเสนอกรอบใหม่ที่ชื่อว่า Management-defined Performance Measures (MPMs)

TAS 1 **ฉบับปรับปรุง 2567 : ผลกระทบต่อ การจัดประเภทหนี้สินของ**กิจการ ผลการดำเนินงานทางการเงิน

MPMs: ตีกรอบมุมมองใหม่ของฝ่ายบริหารภายใต้ IFRS 18 เมื่อการเล่าเรื่องผลการดำเนินงาน ต้องชัด โปร่งใส และตรวจสอบได้

ตัวชี้วัดทางการเงินที่ “ฝ่ายบริหารเลือกใช้เอง” เพื่อประเมินผลประกอบการขององค์กร

1. ตีกรอบ MPM: ทำไม IFRS 18 ต้องเข้ามาช่วยกำกับ ก่อนการออก IFRS 18 ข้อมูลประเภทนี้กระจัดกระจาย ใช้ชื่อไม่เหมือนกัน คำนวณไม่เหมือนกัน และไม่มีใครกำกับว่าต้องเปิดเผยอย่างไร

ผู้ลงทุนบางครั้งจึงพบข้อมูลที่ “ดูดีเกินจริง” โดยที่ไม่รู้รายละเอียดเบื้องหลัง IFRS 18 จึงวางกรอบที่ชัดเจน และต้องโปร่งใสกล่าวอีกนัยหนึ่ง มาตรฐานไม่ได้ห้ามบริษัทใช้ MPMs แต่กำหนดให้ ✔ ต้องอธิบายว่า MPM นี้คืออะไร ✔ ทำไมฝ่ายบริหารจึงมองว่ามีประโยชน์ ✔ เปิดเผยการปรับปรุงรายรายการ ✔ และที่สำคัญที่สุด—ต้องมี “การกระทบยอด” ไปยังตัวเลขตาม IFRS ที่ตรวจสอบได้ ผลลัพธ์คือ ผู้ใช้งบการเงินจะได้เห็น ✔ การคำนวณตั้งต้น ✔ รายการที่บริษัท “ตัดออก” และ ✔ตัวเลขจริงตาม IFRS ทั้งหมดนี้ทำให้ MPMs กลายเป็น “สะพานเชื่อม” ระหว่างมุมมองของฝ่ายบริหารและความโปร่งใสที่ตลาดทุนต้องการ 2. MPMs ไม่ใช่อะไรก็ได้ – ต้องเข้าเกณฑ์ทั้ง 3 ข้อเท่านั้น เพื่อไม่ให้เกิดความสับสน IFRS 18 กำหนดว่า MPMs ต้องมีลักษณะครบ 3 ข้อดังนี้: 1) เป็นตัวชี้วัดผลการดำเนินงานทางการเงิน 2) นิยามหรือเลือกใช้โดยฝ่ายบริหารเอง 3) เปิดเผยต่อสาธารณะ หากขาดข้อใดข้อหนึ่ง → ไม่ถือเป็น MPM ดังนั้น ตัวชี้วัด เช่น จำนวนลูกค้าใหม่ หรือพื้นที่ร้านค้า คือ “ตัวชี้วัดไม่ใช่การเงิน” และไม่เข้าเกณฑ์ MPMs

3. ภาระการเปิดเผย: หัวใจสำคัญที่ทำให้ MPMs โปร่งใส IFRS 18 กำหนดว่าบริษัทที่เสนอ MPMs ต้องเปิดเผยอย่างละเอียด 4 เรื่องใหญ่ ได้แก่ 1) คำอธิบายเหตุผล : ฝ่ายบริหารต้องตอบให้ได้ว่า ทำไม MPM นี้จึง “เป็นประโยชน์” เช่น ใช้ประเมินผลผู้บริหาร สะท้อนผลการดำเนินงานหลัก หรือ แยกผลกระทบที่ไม่เกี่ยวกับธุรกิจหลัก 2) การกระทบยอด: ต้องเชื่อมโยงจาก MPM → ตัวเลขตามงบกำไรขาดทุน (IFRS-defined / specified subtotal) เช่น จาก Adjusted operating profit → Operating profit 3) การเปิดเผยรายการปรับปรุง (Adjustments) : ต้องระบุทุกรายการที่ถูกตัดออก/เพิ่มกลับ/หรือปรับเปลี่ยน 4) ความสม่ำเสมอ / การเปลี่ยนแปลงสูตร : ถ้ามีการเปลี่ยน ต้องเปิดเผยเหตุผล/ผลกระทบ/และเปรียบเทียบกับเกณฑ์เดิม ทั้งหมดนี้ทำให้ MPMs ไม่ใช่ตัวเลขที่ “สวยเกินจริง” แต่เป็นภาพที่มีเหตุผลรองรับได้และตรวจสอบย้อนกลับได้ 4. มุมมองจากงานสอบบัญชี: MPMs คือดัชนีความเสี่ยงใหม่ที่ควรจับตา ถึงแม้ผู้สอบบัญชีจะไม่ได้ให้ความเห็น “รับรอง” MPMs โดยตรง แต่ MPMs ส่งผลต่อการประเมินความเสี่ยงของงบการเงินในหลายประเด็น เช่น ✔ความสม่ำเสมอของการคำนวณ ✔ความมีเหตุผลของการปรับรายการ ✔ความโปร่งใสของการเปิดเผย ✔ความคลาดเคลื่อนระหว่างสื่อสารต่อสาธารณะกับงบการเงิน

การใช้ MPMs ที่ดีสามารถสะท้อนความแข็งแรงของระบบรายงานขององค์กร แต่การใช้ MPMs ที่ไม่โปร่งใสอาจเป็นสัญญาณของความเสี่ยงด้านคุณภาพกำไร 5. บทสรุป: MPMs คือ “ภาษากลาง” ใหม่ของการเล่าเรื่องผลประกอบการ FRS 18 ไม่ได้ปิดกั้นฝ่ายบริหารในการเล่าเรื่องผลการดำเนินงาน หากแต่กำหนดว่า “เล่าได้ แต่ต้องเล่าอย่างโปร่งใส ปรับได้ แต่ต้องบอกว่าปรับอะไร และต้องเชื่อมโยงกับ IFRS อย่างตรงไปตรงมา ในโลกที่ข้อมูลมากมายและความเชื่อมั่นคือทรัพยากรที่สำคัญที่สุด MPMs ภายใต้ IFRS 18 จึงเป็นก้าวสำคัญที่ช่วยให้ ✔ นักลงทุนเห็นภาพธุรกิจชัดขึ้น ✔ ผู้บริหารสื่อสารได้ตรงประเด็นขึ้น ✔ ผู้สอบบัญชีมีกรอบประเมินความเสี่ยงที่ชัดเจนขึ้น ✔ ตลาดทุนโปร่งใสและเชื่อถือได้มากขึ้น นี่คือโอกาสของทุกองค์กรที่จะยกระดับมาตรฐานการสื่อสารผลการดำเนินงาน การปฏิบัติในช่วงเปลี่ยนผ่าน IFRS 18 จะเริ่มบังคับใช้กับ งบการเงินที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 1 มกราคม 2570 ซึ่งหมายความว่ากิจการต้องเตรียมข้อมูลเปรียบเทียบให้พร้อมตั้งแต่ปีแรกของการบังคับใช้ โดยใช้วิธี ปรับย้อนหลัง (Retrospective application) เพื่อให้ตัวเลข MPMs และยอดรวมย่อยต่าง ๆ สามารถเทียบเคียงได้ระหว่างงวด ทั้งนี้ มาตรฐาน อนุญาตให้กิจการเลือกใช้ก่อนกำหนด หากพร้อม ซึ่งจะช่วยให้ผู้ใช้งบการเงินคุ้นเคยกับรูปแบบการนำเสนอใหม่เร็วขึ้น และลดความไม่ต่อเนื่องของข้อมูลในอนาคต